|
چای، باچای، بخورید چای، بنوشید چای و
|
||
|
چای پر طرفدار ترین نوشیدنی (بعد از آب) |

سیدعلی ابوالحبیب محقق طب اسلامی: شومینه بدترین نوع از وسایل گرمکننده و شوفاژ بهترین نوع آن است؛ طبیعت شومینه گرم و خشک است و استفاده از آن موجب افزایش خشکی بدن میشود؛ ولی شوفاژ دارای طبیعتی گرم و تر است.
در فصل زمستان استفاده از برخی گرمکنندهها مانند شومینه بسیار مضر است؛ چرا که دارای طبیعتی گرم و خشک است و موجب افزایش خشکی بدن میشود.
بهترین گرمکننده، گرمکنندههای دارای طبیعت گرم و تر است که از جمله آنها میتوان به شوفاژ و بخاریهایی که ظرف آب بر روی آن است، اشاره کرد.
مرطوب نگه داشتن بدن یکی از عوامل پیشگیری از خشکی است و میتوان از لوسیونها برای پیشگیری از خشکی استفاده کرد که این لوسیونها برای گرممزاجان و سردمزاجان متفاوت است.
برای افراد سردمزاج نیز لوسیونهایی با طبیعتی گرم وجود دارد که میتوان از ترکیب عرق تارونه، کیالک و بهارنارنج و یکدهم روغن سیاهدانه استفاده کرد؛ یعنی یک قسمت روغن و ده قسمت عرق که افراد سردمزاج میتوانند این لوسیون را بر بدن خود بمالند که باعث گرم شدن پوست بدنشان میشود.
تبیان
کم خونی انواع مختلفی دارد. کم خونی وضعیتی است که در آن مقدار گلببول های قرمز خون برای تامین نیاز اکسیژن بدن با کمبود مواجه می شود. شناخت انواع مختلف این نوع بیماری می تواند به تشخیص علائم و پیشگیری از آن به شما کمک کند.

1- کم خونی ناشی از کمبود آهن
کمبود آهن وضعیتی است که در آن میزان آهن موجود در جریان خون بسیار کم می شود. این نوع کم خونی بیشتر بین نوجوانان و خانم ها قبل از دورهیائسگی متداول است.
از دست رفتن خون به خاطر عادات ماهیانه، خونریزی های داخلی از معده و روده و یا اهدای خون به مقدار زیاد می تواند با این بیماری در ارتباط باشد.
از دلایل دیگر این بیماری می توان به عادات بد غذایی و یا بیماری های روده ای شدید اشاره کرد.
نشانه ها:
رنگ پریدگی
تحریک پذیری
نشانه های نوع شدیدتر این کم خونی:
تشدید ضربان قلب
شکننده شدن موها و ناخن ها
درمان این نوع کم خونی معمولاً از طریق مصرف مکمل های غذایی آهن صورت می گیرد.
2- کم خونی ناشی از کمبود اسید فولیک
این نوع کم خونی به خاطر کمبود اسید فولیک (یکی از انواع ویتامین های B) در جریان خون بدن ایجاد می شود.
این مشکل معمولا به خاطر مصرف ناکافی اسید فولیک که بیشتر در سبزیجات یافت می شود، اتفاق می افتد.
مصرف بی رویه مشروبات الکلی نیز می تواند در این نوع کم خونی دخیل باشد.
طی دوران بارداری یا کودکی که اسیدفولیک بیشتری توسط بدن مصرف می شود، ممکن است این بیماری بروز کند.
همچنین ممکن است به عنوان یکی از عوارض جانبی سایر مشکلات و اختلالات خونی ایجاد شود.
نشانه ها:
ضعف
ضعف حافظه
تحریک پذیری
می توان با مصرف موادغذایی که حاوی اسید فولیک باشند، مثل جگر گوسفند، مارچوبه و لوبیای قرمز از این بیماری جلوگیری کرد.
این نوع کم خونی معمولاً در افراد بین 50 تا 60 ساله اتفاق می افتد و به خاطر کمبود ویتامین ب12 ایجاد می شود.
این بیماری ممکن است ارثی باشد، اما برخی از انواع این بیماری می تواند به خاطر بیماری ها و مشکلات خودایمنی بدن باشد. افرادی که دچار بیماری های خودایمنی هستند، بیشتر در معرض ابتلا به کم خونی بدخیم قرار دارند.
نشانه ها:
خستگی
تنگی نفس
تپش قلب
بیحسی و کرختی شدید

4- کم خونی یاخته داسی
این نوع کم خونی، طبیعتی ارثی دارد و در اثر وجود یک نوع غیرعادی از گلبول های قرمز خون ایجاد می شود. کم خونی سلول داسیشکل، بیماری خطرناک و کشنده است و هیچ راه پیشگیری برای آن وجود ندارد.
نشانه ها:
حملات درد در دست ها، پاها و شکم
زرد شدن سفیدی چشم
تب
خستگی مزمن
تشدید ضربان قلب
رنگ پریدگی
مشکلات این بیماری شامل ایجاد زخم هایی در پاها، شوک، خونریزی بینی، و مشکلات و اختلالات استخوانی می باشد.
5- کم خونی آپلاستیک
کم خونی آپلاستیک به خاطر کمبود یا فقدان گلبول های قرمز خون در بدن ایجاد می شود. این مشکل ممکن است به خاطر جراحت هایی باشد که در آن بافت سازنده خون در مغز استخوان از بین می رود. به این دلیل، بیمار قادر به مقابله با بیماری ها نیست و خونریزی زیادی خواهد داشت.
نشانه ها:
بیحالی و سنگینی
رنگ پریدگی
لکه های خونریزی زیرپوستی
خونریزی
تشدید ضربان قلب
عفونت
نارسایی قلبی وابسته به تراکم
بروز این نوع کم خونی دلیل واضحی ندارد، اما گفته می شود به خاطر برخی سموم و یا ویروس هپاتیت ایجاد می شود.
گرچه ممکن است شناخت و تشخیص علائم و نشانه های انواع کم خونی کمی دشوار باشد، اما خوشبختانه می توان گفت که اکثر انواع آن را می توان از طریق دارو و ایجاد تغییر در رژیم غذایی به طور موثری کنترل کرد.
بخش سلامت تبیان

گل سرخ با نام علمی (Rosa) درختچه کوچکی به ارتفاع 60 سانتیمتر تا 5/1 متر است. گل سرخ بوتهای است که از شرق و به خصوص ایران نشات گرفته و پس از جنگهای صلیبی به اروپا راه یافت. انواع متفاوتی از گل سرخ موجود است که بهترین نوع آن در ایران یافت میشود.
این گیاه عموماً در زمینهای آهکی، در حاشیه جنگلها و در کنار راهها و پرچینها به صورت خودرو میروید و البته در اکثر باغچهها کاشته میشود.
گل سرخ مظهر زیبایی و محبت است و بیشتر به خاطر زیبایی و عطرش کاشته میشود تا خواص دارویی. ساقههای جوانش دارای خارهای ریز و فراوانی است، ولی ساقههای پیرتر خار ندارند. برگهایش غالباً دارای پنج برگچه دندانهدار و سبز تیره است. گلهایش درشت و منفرد به رنگ سرخ مایل به ارغوانی است. گلها در اواخر بهار تا اواسط تابستان باز میشود.
این گیاه معطر دارای قند، تانن، اسید گالیک، اسانس، مواد پکتینی و ماده رنگی است. کاسبرگ رز وحشی یکی از منابع سرشار ویتامین C در قلمرو گیاهان شناخته میشود. کاسبرگ رز همچنین غنی از ویتامینهای A، B و K است. در گذشته از کاسبرگ رز شربتی تهیه میشد که در زمان جنگ جیره بندی میگردید و برای افزایش مقاومت بدن کودکان در برابر عفونتها و درمان سرماخوردگی معمولی به آنها خورانده میشد.

این گیاه دارای خواص متفاوتی است. گلبرگ این گیاه قابض، مقوی، شیرافزا، شاداب کننده، آرام بخش، ضد افسردگی و تقویت کننده جنسی است.
گل سرخ مصارف مختلفی دارد و خوراکی بودن آن از دیرباز شناخته شده است.
از این گل معطر، در ترکیبات ادویه، تهیه گلاب، تهیه شربت و مربا استفاده میشود. همچنین از نظر کاربرد دارویی، این گیاه دارای خواص ارزشمندی است که گیاهشناسان و اطبای معروف بر آن تأکید کردهاند. ابن سینا درباره ارزش دارویی مربای گل سرخ در درمان بیماری سل و نتایج مفید آن سخن گفته است.
خواص دارویی رز سالها است که شناخته شده و مورد بهره برداری قرار میگیرد. رومیان باستان خاصیت دارویی برای رز قائل بودند و ابوعلی سینا که برای اولین بار از گل سرخ، گلاب گرفت از خواص درمانی آن بهره میبرد. ساکنان اولیه آمریکای شمالی نیز برای تسکین سوزش سر معده و ناراحتیهای معده چای دم شده با گلبرگهای رز مینوشیدند.
* جالب است که بدانید گل سرخ در عین قابض بودن (ضد اسهال)، خاصیت مسهلی و نرم کنندگی نیز دارد. این گیاه برطرف کننده نفخ معده است. گلبرگهای گل سرخ دارای اثر قابض ملایم است و امتیاز آن نسبت به سایر داروهای مشابه بوی ملایم و معطر آن است و در مصارف داخلی میتوان از آن در درمان بیماریهایی چون اسهالهای مزمن، اخلاط خونی و غیره استفاده کرد. انواع رز با عفونتهای دستگاه گوارش مبارزه میکند و خوردن آنها موجب میشود پس از مصرف یک دوره آنتی بیوتیک در میزان باکتریهای بی ضرر و مفید موجود در دستگاه گوارش تعادل برقرار شود.

* گل سرخ تقویت کننده و برطرف کننده تپش شدید قلب است. چکیده یا عصاره گل سرخ به عنوان آرام بخش قلب و مفرح اعصاب شناخته شده و در شربتها و غذاها کاربرد دارد. بر اساس تحقیقات انجام شده روغن گل سرخ ضدافسردگی و شادی آور است.
* رز موجب افزایش مقاومت بدن در برابر بیماریها شده و ریهها را تقویت میکند از این رو برای افرادی که بدنی ضعیف دارند و از مصونیت کمی برخوردارند مفید است. چای گلبرگ رز عوارض و نشانههای سرماخوردگی، آنفلوآنزا، زکام و گرفتگیهای برونشی را از بدن دور میکند.
* عسل آمیخته به گل سرخ از دیرباز به عنوان داروی آنژین به کار میرفته است.
* میوه گل سرخ به عنوان منبع مهم تأمین ویتامین C ارزش زیادی دارد و در تولید چای، شربت و نوشابههای میوهای کاربرد دارد.
گل سرخ در عین قابض بودن (ضد اسهال)، خاصیت مسهلی و نرم کنندگی نیز دارد.
این گیاه برطرف کننده نفخ معده است. گلبرگهای گل سرخ دارای اثر قابض ملایم است و امتیاز آن نسبت به سایر داروهای مشابه بوی ملایم و معطر آن است

فرآورده های گل سرخ مانند گلاب و روغن آن نیز دارای خواص درمانی و دارویی است.
* گلاب گل سرخ نشاط آور است، قلب و اعصاب را تقویت کرده و بوی بد دهان را رفع میکند. همچنین با خوردن گلاب، دردهای عضلانی و سردردها برطرف میشود.
* گلاب استخراج شده از رز، پاک کننده ایدهآل برای پوست است. پاک کردن پوست با گلاب چینهای ظریف و سطحی پوست را باز میکند و التهاب و سرخی آن را از میان میبرد ضمن این که در درمان آکنه و دانههای سرسیاه روی پوست مفید است. گلاب، بازسازی سلولهای پوست را تسریع و خستگی و سرخی پلکها را برطرف میکند.
* همچنین از این گیاه یا روغن آن برای جلوگیری از سفید شدن موی سر، تقویت مو، ماسک زیبایی و تقویت بینایی استفاده میکنند.

برای تهیه چای گل سرخ که یک نوشیدنی آرام بخش و معطر است، مقدار یک قاشق غذاخوری پُر از برگهای گل سرخ را با یک قاشق چای خوری چای از هر نوع (سبز یا سیاه) که مایل باشید دم کرده و نوش جان کنید.
برای تهیه شربت آن؛ 30 الی 40 گرم گلبرگ خشک را به مدت یک روز در نیم لیتر آب جوش دم کنید. صاف کرده و 50 گرم شکر بیفزایید و دوباره بپزید تا مایع غلیظی فراهم شود. از این شربت به عنوان آرام بخش، پیش از هر غذا یک قاشق غذاخوری میل کنید. این شربت ضدافسردگی و تقویت کننده (زیاد کننده) قوای جنسی است.
به منظور تهیه عسل گل سرخ؛ 60 گرم از گلبرگ آن را به مدت یک روز در یک قوری آب جوش دم کنید. بعد از صاف کردن 100 گرم عسل بدان بیفزایید. روی حرارت ملایم بگذارید تا مایع غلیظی به دست آید. این مایع برای مراقبت از دندان و التهابات لثه بسیار مفید است و به عنوان خلط آور، ضد عفونتهای تنفسی به صورت غرغره بکار میرود و برای تسکین دردهای گلو در آنژین نیز موثر است.

برای تهیه دم کرده گل سرخ، گلبرگ خشک شده را در نیم لیتر آب سرد بریزید و به مدت پانزده دقیقه بجوشانید و بگذارید سرد شود.
این دم کرده، برای درمان اسهال ( به خصوص در کودکان ) کاربرد دارد و برای شستشو و مالیدن بر روی مخاط دهان از آن استفاده میشود.
همچنین این جوشانده را بر روی زخمها و سوختگیها میمالند.

در ایران از گلبرگهای گل رز محمدی مربایی خوش طعم تهیه میشود که در اینجا به روش تهیه آن اشاره میکنیم:
تقریباً هم وزن گلبرگ رز مورد نظرتان شکر در نظر بگیرید. مقداری آب در قابلمه ای بریزید و روی آتش اجاق گاز به جوش آورید. گلبرگهای رز پاک شده را در آب جوش بریزید و بگذارید حدود دو دقیقه بجوشد، سپس آن را در یک آبکش خالی کنید و با آب سرد آبکشی نمایید. به این ترتیب به اصطلاح تلخی گل گرفته میشود. بگذارید آب اضافی گل کاملاً رفته و تقریباً خشک شود.
شکر را با مقداری آب در قابلمه ای بریزید و بگذارید بجوشد تا قوام آمده و به غلظت مورد نظر برسد، کمی زعفران در آن بریزید و سپس گلبرگها را اضافه کنید. بگذارید چند جوش بزند. سپس مربا را در ظروف شیشهای دردار استریل بریزید.
عاتکه موسوی

بادمجان در میان عامه مردم، به عنوان یک سبزی بیخاصیت شهرت دارد. در حالی که این تصور صحیح نیست.
اگرچه بادمجان سرخنشده انرژی زیادی در مصرفکننده ایجاد نمیکند، ولی شامل مواد معدنی زیادی نظیر پتاسیم و منیزیم، مس و ویتامینهای B2 ، B1و اسید فولیک است که برای بیماران مبتلا به دیابت و کسانی که دچار نقرسهستند، مفید است و تنوریشده یا آبپز آن اغلب در رژیمهای لاغریاستفاده میشود.
پتاسیم و اسید فولیک بادمجان از بروز فشار خون و بیماریهای قلبی ـ عروقی جلوگیری میکند و به شرطی که سرخ نشود، به عنوان پایین آورنده کلسترول شناخته شده است.
طبیعت این سبزی گرم است و یکی از کمکالریترین مواد غذایی به شمار میآید.
نتایج مطالعات نشان داده است، ترکیبات فنولی بادمجان خاصیت آنتیاکسیدانی داشته و بدن را در برابر انواع عفونتهای باکتریایی و ویروسی محافظت میکند.
از سوی دیگر در پوست این سبزی آنتیاکسیدانی به نام آنتوسیانین وجود دارد که برای جلوگیری از بروز بیماریهای قلبی مفید است. از این رو توصیه میشود، آن را با پوست، پخته و میل کنید. مصرف بادمجان گرفتگی رگها را باز میکند و افراد را از سکته قلبی حفظ میکند.
یکی از مهمترین مسائل روزمره زندگی انسان استفاده از انواع غذاها برای رفع گرسنگی و ادامه حیات است. در گذشتههای نهچندان دور مردم نسبت به غذاهای مصرفی روزانه خود اطلاعات زیادی داشتند و میدانستند که چه غذایی باید مصرف و آن را چگونه طبخ کنند و چه نوع مواد غذایی برای بدنشان مفید است.
استفاده از کشک نیز به تنهایی موجب لختی بدن، بیخوابی و در بعضی از افراد، موجب بروز بیماریهایی مانند صرع میشود. این در حالی است که غذای توأم کشک و بادمجان مضرات هیچ کدام از این دو را ندارد؛ زیرا بادمجان از نظر مزاج گرم و خشک و کشک سرد و خشک است؛ با مخلوط کردن این دو با یکدیگر، غذایی به دست میآید که از نظر طبع نزدیک به معتدل میشود.

گاهی، افراد با خوردن بادمجان، دچار سوزش و خارش دهان میشوند یا حالت حساسیت یا عدمتحمل در آنها بروز میکند. البته معمولاً در بیشتر افراد بعد از مصرف بادمجان، نشانههای حساسیت دیده میشود ولی کمتر کسی نسبت به آن عدمتحمل نشان میدهد. در برخی مواقع نیز آفت دهان بروز میکند و یا آن را تشدید میکند.
در ضمن زیاد خوردن بادمجان به خصوص در کسی که زمینه حساسیت دارد احتمال ابتلا به حساسیت را بالا میبرد. البته برخی معتقدند روش پخت و نوع سُسی که برای طبخ بادمجان به کار میرود، میتواند بر میزان و شدت آلرژیزایی آن تأثیر بگذارد. مثلاً در برخی نقاط دنیا، بادمجان با روغن بادامزمینی سرخ و طبخ میشود و بادامزمینی باعث افزایش آلرژیزایی بادمجان خواهد شد.
البته در این باره که خود سرخ کردن هم بر حساسیتزایی این سبزی میافزاید یا نه، شواهدی در دست نیست اما به طور کلی آلرژی به بادمجان یا سایر مواد غذایی بر 2 نوع است: برخی آلرژیها ماندگارند و برخی دورهای و موقت. به همین دلیل برای تشخیص آلرژی به افراد گفته میشود هر چند وقت یک بار امتحان کنند تا ببینند باز هم به بادمجان یا سایر مواد غذایی آلرژی دارند یا خیر.
توصیه میشود والدین از 2 سالگی به بعد غذاهای آلرژیزا مثل بادمجان و گوجهفرنگی را به غذای کودکان اضافه کنند آن هم با میزان کم و اگر علایم آلرژی در کودک دیده نشد آن را در برنامهی غذایی وی بگنجانند.
فصل تابستان که به آخر میرسد، برخی خانمهای باسلیقه اقدام به خرید حجم انبوهی از بادمجان کرده و آن را برای مدت یک سال خانواده خود سرخ و در فریزر نگهداری میکنند. آیا سرخ کردن بادمجان از ارزش تغذیهای آن نمیکاهد؟
برای طبخ بادمجان از شیوه های مختلفی چون پخت در فر، کبابکردن، آبپز کردن و سرخ کردن استفاده میکنند.
در روش آبپز نیازی به پوست کندن نیست اما در روش کبابی باید پوست آن را در پایان کار جدا کرد زیرا میسوزد. در این روشها روغن کمتری مصرف میشود و حتی اگر خوب طبخ شود مزه آن بهتر از بادمجان سرخکرده خواهد بود و عطر و خواص آن هم بهتر حفظ میشود.
در روش کبابی یا تنوری نیز به دلیل آن که بادمجان در حرارت مستقیم آتش قرار میگیرد، قسمت عمدهای از ارزش غذایی این سبزی کاسته و زمینه تشکیل ترکیبات سرطانزا در آن فراهم میشود.
بر این اساس اگر میخواهید بادمجان را کبابی کنید آن را ابتدا با پوست، تنوری کرده و سپس پوست آن را کاملاً جدا و دور بیندازید.

بعضیها دوست دارند بادمجان را راه راه پوست بگیرند زیرا معتقدند زیباتر میشود. اما این پوست سیاه به زیبایی شما نیز کمک میکند.
دانشمندان اخیراً دریافتهاند پوست سیاه بادمجان به مبارزه با عوارض پیری کمک میکند.
تحقیقات جدید پزشکی نشان میدهد پوست سیاه بادمجان حاوی ترکیبات مفید آنتی اکسیدان است که به بدن کمک میکند با عوارض پیری مبارزه کند.
بر اساس تحقیقاتی که اخیراً در یکی از دانشگاههای میشیگان در آمریکا انجام شده است، بادمجان نقش مهمی در حفظ دیواره سلولها دارد و علاوه بر آن به تولید هورمونهای مردانه و زنانه کمک میکند.
* طبق تحقیقات انجام شده، تخم بادمجان برای درمان سرماخوردگی و زکام مفید است. اما به دلیل موادی که در میان دانهها یا تخم آن وجود دارد در مبتلایان به بیماریهای کبدی یا یرقان میتواند ایجاد ناراحتی کند.

* از مصرف بادمجان کال یا نارس اجتناب کنید. بادمجان نارس دارای مادهای سمی است که خوردن آن میتواند موجب بروز مسمومیت در مصرفکننده شود.
* به دلیل اگزالاتی که در بادمجان وجود دارد، بهتر است خوردن آن را محدود کنید.
* مصرف بادمجان به همراه سیر میتواند خاصیت پایین آورندگی کلسترول بد خون را چند برابر کرده و از بروز بیماریهای عروقی جلوگیری کند.
* افرادی که بواسیر و درد چشم دارند نباید از بادمجان استفاده کنند زیرا بیماری آنها را تشدید میکند. این گونه اشخاص اگر میخواهند بادمجان بخورند بهتر است آن را با گوشت و روغن یا سرکه بپزند و بخورند.
* بهترین نوع بادمجان قلمی، بدون تخم و رسیده آن است. بادمجان جنوب کشور که در زمستان به بازار میآید به علت داشتن گوشت زیاد و نداشتن تخم، بسیار مرغوب هستند. بنابراین با توجه به آن که این محصول تقریباً در تمام فصول موجود است بهتر است آن را به صورت تازه مصرف کنید.
فرآوری: مریم مرادیان نیری
بخش تغذیه و آشپزی تبیان

محققان ثابت کردهاند که این نوع نوشیدنیها تأثیر منفی روی فشار خون، ضربان قلب و عملکرد مغز میگذارد.
در این مطلب کوتاه شما را با 4 تأثیر منفی این نوشیدنیها آشنا میکنیم و توصیه میکنیم در مصرف این قبیل نوشیدنیها بیشتر دقت کنید.
نوشیدنیهای انرژیزا حاوی میزان زیادی قند هستند که میزان قند خون را بالا میبرد، دندانها را خراب میکند و اضافه وزن به همراه دارد.
میزان قند موجود در این نوشیدنیها را با میزان قند نوشابههای گازدار مقایسه کنید. خواهید دید که قند نوشیدنیهای انرژیزای مورد علاقهتان نسبت به نوشابههای گازدار خیلی بیشتر است.
کودکانی که عادت به نوشیدن این قبیل نوشیدنیها دارند به اندازهی افراد بزرگسال میزان زیادی کافئین و قند دریافت میکنند. کودکان در مرحلهی رشد قرار دارند و دریافت میزان زیادی قند و کافئین به آنها آسیب بیشتری میرساند.
میزان زیاد کافئین و قند موجود در این نوشیدنیها باعث میشود آب بدن خشک شود و این امر کارایی بدنتان را در زمین بازی یا پشت میز کارتان پایین میآورد. سعی کنید این نوشیدنیها را مصرف نکنید و اگر به این راحتیها نمیتوانید از نوشیدن آنها صرفنظر کنید حتماً بعد از خوردن این قبیل نوشیدنیها یک لیوان بزرگ آب میل کنید تا آب از دست رفتهی بدن را تأمین کند.
قبل از این که نوشیدنیهای انرژی را سر بکشید یا این نوشیدنها را به دست فرزندانتان بدهید به برچسب آن نگاهی بیندازید و ترکیبات آنرا با دقت مطالعه کنید. این نوشیدنیها حاوی ترکیبات محرک هستند. باور کنید خوب خوابیدن، نوشیدن آب، ورزش و مصرف مواد غذایی سالم برای تأمین انرژی بدن و شاداب بودن کافی است و نیازی نیست که نوشیدنیهای سرشار از قند و کافئین مصرف کنید.
ترجمه: فاطمه مهدی پور
بخش تغذیه و آشپزی تبیان

اسطوخودوس با نام علمی Lavandula angustifolia که در عربی به لونده اصلیه و خزامی معروف است، گیاهی است دائمی با بوتهای به ارتفاع تا حدود یک متر و ساقههایی چهارگوش که در قسمتهای پایین، چوبی میشوند.
برگهای این گیاه باریک، نوک تیز و به طور متقابل بر روی ساقه قرار میگیرند.
گلهای اسطوخودوس آبی مایل به بنفش هستند که به صورت مجتمع در انتهای ساقه قرار میگیرند.
قسمت هوایی گیاه دارای بوی نافذی است که با له کردن برگها، لای انگشتان بیشتر استشمام میشود. قسمت مورد استفادهی گیاه، اندامهای هوایی، به خصوص گل و برگ آن است. با وجودی که این گیاه در بسیاری از نقاط جهان به حالت خودرو میروید، ولی چون اسانس آن از مصرف بالایی در صنایع داروسازی و آرایشی – بهداشتی برخوردار است، در سطوح وسیعی کشت میشود. در ایران نیز، همین گونه کشت میشود و در بسیاری از پارکها و مناطق سبز تهران، در سالهای اخیر توسعه داده شده است. این محصول شامل قطعات خرد شده از ساقههای چهارگوش کمی سفید رنگ، برگهای منشعب دندانه دار، کاسبرگ و گلبرگ آبی متمایل به قرمز گیاه میباشد.
تاریخچه
اسطوخودوس در طب عامیانه، از دیرباز به عنوان ضداسپاسم، ضدنفخ، مدر و تقویت کنندهی عمومی به کار میرفته است. از عصارهی گیاه برای درمان مشکلات متفاوتی نظیر: جوش (آکنه) و میگرن استفاده میشود. گرچه اسطوخودوس، تولید صفرا و جریان آن را درون روده افزایش میدهد، ولی مهمترین استفاده آن درمان بیماریهای صفراوی نیست.
این گیاه در برخی از قسمتهای اسپانیا، به طور گستردهای به عنوان ضددیابت مصرف میشود، هم چنین در برخی از فراوردههای گیاهی ضددیابت به کار میرود. برگ و گل تازهی گیاه را برای درمان سردرد، روی پیشانی و به منظور مداوای دردهای روماتیسمی بر روی مفاصل میگذارند. برای معالجه سرماخوردگی گلهای گیاه را بخور میدهند. زنان کشور شیلی، برای به جریان انداختن قاعدگی یا افزایش خونریزی، چای آن را مینوشند.
از آن جا که روغن سنبلهی اسطوخودوس ارزان است، در تولید صابون مصرف میشود؛ هر چند نسبت به روغن اصل اسطوخودوس از کیفیت پایینتری برخوردار است. اسانس اسطوخودوس و اسانس تقطیر و تصحیح شده (خالص) و اسانس سنبله اسطوخودوس در عطریات، تا غلظت 2/1 درصد به کار میرود. مقدار کمی از روغن گیاه (004/0 – 002/0 درصد) برای طمع غذا مصرف میشود.
چند منظورگی اسطوخودوس در فرآوردههای متنوع آن از جمله رایحهی عطرها، محصولات حمام، فرآورده مراقبت از مو، صابونهای بهداشتی، پاک کنندهها، فرمولاسیونهای موضعی، مشتقات سنتزی و اشکال تولیدی دیده میشود.
منبع جغرافیایی
این گیاه، بومی نواحی مدیترانه است و به مقدار زیاد در آن جا میروید. بیشترین میزان گیاه، از کشورهای فرانسه، یوگسلاوی، بلغارستان و اسپانیا به دیگر نقاط جهان صادر میگردد.

ترکیبات مهم
سر شاخههای گلدار این گیاه دارای 3-1 درصد اسانس میباشد که ترکیبات گونه و واریتههای مختلف آن، ممکن است به کلی متفاوت باشد.
اسانس اسطوخودوس اکثراً حاوی لینالول، به میزان 20 تا 35 درصد، لینالیل استات به میزان 30 تا 55 درصد، اوسی من، کامفر و کاریوفیلن اکساید است. از دیگر ترکیبات گیاه، میتوان تانن به میزان 5 تا 10 درصد و کومارین، فلاوونوئیدها و فیتواسترولها را نام برد.
اثرات مهم
از اسطوخودوس به عنوان یک آرام بخش متوسط و رفع کنندهی مشکلات بدخوابی، میتوان استفاده کرد.
هم چنین این گیاه دارای خاصیت ضداضطراب و صفراآور نیز میباشد. در منابع جدید، اثر ضد دیابت برای آن نیز قائل شدهاند.
در طب عوام، به عنوان ضد اسپاسم، ضد نفخ، مقوی معده و ادرارآور استفاده میشود. از محلول دم کرده و یا جوشاندهی گیاه، به منظور شست و شو و درمان زخمها نیز استفاده میشود.
طریقه و میزان مصرف
تهیهی چای: بر روی حدود 2 گرم خرد شدهی قسمت هوایی اسطوخودوس، یک استکان آب در حال جوش میریزیم، درب ظرف را بسته و 15 دقیقه به حال خود میگذاریم؛ سپس آن را صاف کرده و میل میکنیم.
داروهای گیاهی
از گیاه و یا عصارهی آن، در داروهای آرام بخش استفادههای زیادی به عمل میآید. تنتور، کرم، لوسیون، روغن ماساژ و محلولهای تقویت مو از دیگر فرآوردههای اسطوخودوس میباشند.
نگه داری
عصارهی گیاه باید دور از نور و هوای و در شیشههای رنگی نگهداری شود. برای نگهداری در ظروف پلاستیکی استفاده نشود.
عوارض جانبی
در موارد بسیار معدود، ممکن است تماس گیاه با بدن ایجاد درماتیت پوستی کند و هم چنین ممکن است اثر آرام بخش و خواب آوری داروهای CNS دپرسانت را در صورت هم زمانی مصرف، افزایش دهد.
مهمترین اثرات گزارش شده اسطوخودوس
ضد درد، ضد آلزایمر، ضد آریتمی، ضد میکروب، ضد تشنج ضد التهاب، ضد روماتیسم، ضد عفونی کننده، ضد اسپاسم، آلرژی زا، ضدویروس، ضد اضطراب، ضد نفخ، ضدافسردگی، ادرارآور، قاعده آور، کاهندهی قند خون، خواب آور، هضم کننده، مقوی اعصاب، آرام بخش و مقوی معده.

نکات قابل توجه
1- در نقاط مختلف دنیا به غیر از گونه مذکور از گونههای مختلف اسطوخودوس، استفادهی دارویی به عمل میآید که مهمترین آنها شامل:
Lavandula latifolia، Lavandula stoeches، Lavandula dentate، Lavandula pubescens میباشند.
این گونهها دارای اثرات مشابهی هستند.
2- طبق شرح کتاب جناب آقای دکتر امین، گیاهی که در بازار سنتی ایران به نام اسطوخودوس معروف است، سر شاخههای گلدار گیاه Nepeta menthoides میباشد.
این گیاه از خانوادهی نعناع بوده و دارای اسانس معطری است که به عنوان آرام بخش، برطرف کنندهی دردهای معده و تب بر، استفاده میشود.
این محصول را در بازار سنتی یا عطاریها و بعضی منابع به اشتباه مربوط به گیاه Lavandula stoeches میدانند؛ در حالی که این گیاه در ایران رویش ندارد.
3- جمع آوری گلها باید در آخرین زمان گلدهی صورت گیرد. سر شاخههای گلدار در دستهجات کوچکی بسته شده و در پاکت کاغذی خشک گردند تا گلهای خشک شده درون پاکت بریزد.
4- در صورتی که تنتور اسطوخودوس موجود باشد مصرف خوراکی 5 میلی لیتر هر بار تا دو بار در روز برای سردرد و افسردگی مفید است.
5- افزودن چند قطره اسانس اسطوخودوس به کرم بابونه و مخلوط کردن آنها برای اگزما مفید است. این کرم به صورت موضعی مصرف میشود.
6- روغن جهت قفسه سینه: یک میلی لیتر از اسانس اسطوخودوس با 5 قطره اسانس بابونه را با 10 میلی لیتر روغن حامل مانند روغن بادام یا روغن زیتون مخلوط نمایید. این مخلوط برای تسکین افراد مبتلا به آسم یا برونشیت به صورت مالیدن روی قفسه سینه بسیار موثر است.
7- روغن ماساژ: یک میلی لیتر از اسانس را در 25 میلی لیتر روغن بادام یا روغن زیتون حل نمایید. این مخلوط جهت ماساژ دردهای دست و پا و گردن موثر است. همین مخلوط برای جلوگیری از آفتاب سوختگی بر روی سطح بدن مفید میباشد.
8- بر اساس تحقیقاتی که در سال 1378 توسط صالحی سورمقی و همکاران در دانشکده داروسازی تهران بر روی اسانس اسطوخودوس که به طور وسیع در شهر تهران در میادین، پارکها و مناطق مسکونی کشت شده است انجام شد، مهمترین اجسام آن شامل Limonene به میزان 28 درصد، Phellandrene خ² به میزان 5/3 درصد، Cineol 1،8 به میزان 35 درصد، Linalool به میزان 5/1 درصد، Camphor به میزان 5/12 درصد، Borneol به میزان 5/28 درصد و Delta Cadinol به میزان 2 درصد بودند.
میزان اسانس به دست آمده از گیاه تازه که در اردیبهشت ماه برداشت شده بود 8/1 درصد به دست آمد که نشان میدهد کمیت و کیفیت این اسانس در مقایسه با دیگر نقاط جهان مطلوب میباشد.
بخش تغذیه و آشپزی تبیان
سندرم منیر یک بیماری مرتبط با اختلالات گوش و دارای سه نشانهی مهم سرگیجه شدید، وزوز گوش و ناشنوایی حسی- عصبی متغیر است.

سن شیوع آن معمولاً 20 تا 60 سالگی است و نسبت ابتلای مردان به زنان بیشتر است.
ابتلای هر دو گوش به این عارضه یکسان است، اما بیماری در 20 درصد موارد دو طرفه است.
علل
علت بیماری هنوز ناشناخته است، اما احتمالاً عواملی مانند اثرات هورمونی و مواد عصبی- شیمیایی غیرطبیعی بر جریان خون، واکنشهای آلرژیک،بیماریهای خود ایمنی و سابقه خانوادگی مثبت در بروز این بیماری موثر هستند.
علائم
علایم این بیماری ناشنوایی حسی- عصبی متغیر و پیش رونده، وزوز گوش یا احساس صدای بلند در گوش، احساس پری یا سنگینی در گوش، احساس سرگیجه شدید همراه با استفراغ یا تهوع است.
ولی سه نشانه سرگیجه شدید، وزوز گوش و ناشنوایی حسی- عصبی از مهمترین علائم ابتلا به سندرم منیر است.
سرگیجه معمولاً مشکل اصلی بیماران است، با این حال تا به حال هیچ آزمون تشخیصی قطعی برای این بیماری یافت نشده است.
درمان
درمان در بیماری منیر ابتدا به صورت درمان طبی و دارویی و نهایتاً درمان جراحی است.
از نظر درمان بهتر است به بیمار اطمینان و آرامش دهیم. تجویز یک آرامبخش گاهی به بهبود بیماری کمک میکند. اعتقاد بر این است که غذای فرد بی نمک باشد و به جای نمک طعام از کلرور پتاسیم یا کلرور آمونیوم استفاده شود. گاهی اسیدنیکوتینیک نیز مؤثر است. برخی داروهای گروه آنتی هیستامین نیز ممکن است مؤثر واقع شوند.
البته همه این موارد بعد از معاینه بیمار بایستی توسط پزشک معالج و در صورت لزوم تجویز گردد.
رژیم غذایی در این زمینه توصیه میشود که در آن مایعات، محدود نیست، اما از آشامیدن آب به مقدار زیاد خودداری شود. پروتئین محدود نیست، اما کلسیم در موارد نیاز و سدیم خوراکی بسیار کم مصرف شود. تمام غذاها بدون نمک مصرف شوند و از تخم مرغ، گوشت و نان بی نمک میتوان به طور دائم در رژیم غذایی استفاده کرد.
در صورتی که به درمانهای دارویی پاسخ منفی داده شود و حملات ناتوان کننده سرگیجه ادامه یابد، از درمان جراحی استفاده میشود.
هنگام سرگیجه فرد باید بنشیند یا هنگام درازکشیدن، چشمها را باز نگه دارد و به یک نقطه خیره شود.
حملات سرگیجه ممکن است بین چند دقیقه تا حتی چند ساعت طول بکشد و با وزوز گوش و کاهش شنوایی همراه باشد. شروع سرگیجهها ناگهانی است و گاهی شدت سرگیجه به حدی است که بیمار قادر به راه رفتن و ایستادن نیست.
همچنین تشویق بیمار به نوشیدن مایعات و پرهیز از مواد کافئیندار مانند نوشابهها، قهوه، چای پررنگ و نهایتاً بهبود وضعیت روانی و اجتماعی در این بیماران با انجام اقدامات موثر توصیه میشود.
زمینههای بروز یا تشدید بیماری
- آلرژی
– اختلالات متابولیکی مثل دیابت
- اختلالات عروقی مانند میگرن
- عفونتهای ویروسی
- سیفلیس گوش
برای از بین رفتن سرگیجه و احتمال سقوط نکات زیر رعایت شود
در هنگام سرگیجه، دو بالش را در دو طرف سر قرار دهید و چشمهای خود را ببندید و در محیطی آرام و مناسب قرار بگیرید.
نکاتی جهت کاهش تهوع و استفراغ
- مصرف داروهای ضد تهوع با تجویز پزشک
- رعایت رژیم غذایی
چند نکته
- در این بیماری، اختلال هوشیاری و سردرگمی غیرعادی است. در صورت وجود این علائم باید به فکر علت دیگری بود.
- در این بیماری سرگیجه به صورت ناگهانی بروز میکند که در فواصل نامنظم به مدت چند ساعت رخ میدهد.
- عدهای از بیماران دچار اختلال حرکتی و عدم تعادل میشوند.
- وزوز گوش، کوتاه مدت و نوسان دار است.
- معمولاً یک گوش را درگیر میکند.
- شانس ابتلا در هر دو گوش یکسان است.
ارتباط سندرم منیر و قند خون
به طور طبیعی مایع موجود در گوش داخلی، در دو حفرهی بالونی شکل قرار دارد. کار این مایع، کمک به درک وضعیت سر در فضا است. این کار توسط مجموعهای از گیرندههای گوش داخلی که به حرکت حساس هستند انجام میشود.
بیماری منیر، تعادل مایع در گوش داخلی را به هم میزند. این مایع ایجاد فشار میکند که سرانجام موجب پارگی پردهی ظریف گوش داخلی میشود. آیا میدانید چرا؟
تحقیقات اخیر نشان داده است که بین مقدار قند خون و سندرم منیر رابطه وجود دارد.
انسولین، هورمونی است که مقدار قند خون را کنترل میکند. پزشکان دریافتهاند که این بیماران در خونشان انسولین زیاد دارند که بر اثر آن اختلال در گردش خون پدید میآید. به علاوه غذای ناکافی، استعمال دخانیات، نوشیدن الکل و زیاد بودن کلسترول خون، باعث این بیماری میشود.
وقتی شما قند فراوان مصرف میکنید، قند خونتان به سرعت بالا و پایین میرود، آن وقت گوشهای شما نمیتوانند خود را با نوسانات قند خون در بدنتان منطبق کنند و در نتیجه شنواییتان کاهش مییابد.
از طرفی دیگر، مصرف قند باعث افزایش چربی خون شده و چربی خون باعث غلیظ شدن خون میشود و ورود خون را به شریان باریکی که به گوش داخلی خون میرساند مختل میسازد، بنابراین بهترین شیوهی درمان، کنترل قند خون است.
فرآوری: معصومه آیت اللهی
بخش سلامت تبیان
این نوع از خوردنیها در واقع مواد سمی را به تدریج وارد بدن شما میکنند. اگر رژیم غذایی شما حاوی مقادیری از فستفودها، مرغ سرخ کرده، شکلات و تنقلات بستهبندی شده و صنعتی باشد در مسیر چاقی یا ابتلا به بیماری قلبی قرار گرفتهاید.
به گزارش سایت اینترنتی ارگانیک، برای جلوگیری از این روند ورود مواد سمی به داخل بدن در این جا نمونههایی از ناسالمترین این مواد غذایی عنوان شده که تاکید میشود از همین امروز آنها را از رژیم غذایی خود حذف کنید.
این خوردنیها عبارتند از:

1- سودا
شاید تاکنون درباره این نوشیدنی مطالب زیادی مطرح نشده است. سودا حاوی ماده نگهدارندهای موسوم به سدیم بنزوات است که در نوشابههای بدون گاز یافت میشود و یک عامل محرک بسیار قوی در بروز آلرژیها، آسم و اگزما است.
اسید فسفریک نیز که طعم تند و تیز مطلوبی به سودا میدهد موجب پوکی استخوان و پوسیدگی دندانها میشود.
برخی کارشناسان ادعا میکنند آسیبی که از این اسید به استخوانها وارد میشود، شدیدتر از اسید باتری است. این اسید، کلسیم و سایر املاح معدنی را از بدن دفع میکند و به استخوانها و دندانها آسیب جدی وارد میکند.
اسید فسفریک همچنین در بروز مشکلات کلیوی نقش دارد. به علاوه اکثر سوداها حاوی غلظت بالایی از شیرین کنندههای قندی هستند که به نوبه خود خطر بروز سندرم متابولیک، چاقی، دیابت و امراض قلبی را تشدید میکند.

2- غذاهای سرخ کرده
تاکنون آزمایشات زیادی به منظور بررسی تأثیر مصرف غذاهای سرخ کرده روی سلامتی انجام گرفتهاند.
در مطالعات مختلف از سراسر جهان رابطه بین مصرف این نوع غذاها به ویژهگوشت سرخ شده با ابتلا به سرطانها شناسایی شده است.
یک مطالعهی اخیر نشان داده است که مصرف گوشت سرخ شده خطر ابتلا به سرطان مثانه را تا دو برابر افزایش میدهد.

3- فست فود
فستفودها در واقع حاوی مقدار بسیار ناچیزی غذای واقعی هستند. غذا باید بدن را تغذیه کند در حالی که فستفودها به جز خورده شدن خاصیت دیگری ندارند و فاقد مواد و املاح مورد نیاز برای بدن هستند.
به علاوه فستفودها حاوی مقادیر زیادی چربی، کالری و نمک هستند که همگی آنها به بدن آسیب میرسانند.
این غذاها فقط مانع از رسیدن ریزمغذیهای ضروری به بدن میشوند.

4- مواد خوراکی حاوی آرد سفید و تصفیه شده
اکثر ما با وجودی که میدانیم باید از غلات سبوس دار استفاده کنیم اما باز هم همبرگر، پاستا و نان و شیرینی تهیه شده از آرد سفید مصرف میکنیم. آرد سفید یکی از خطرناکترین غذاهای فرآوری شده در نسل ما است. وقتی گندم فرآوری میشود بیشتر فیبر، املاح معدنی و ریزمغذیهای ضروری خود را از دست میدهد.
مصرف آرد سفید و تصفیه شده موجب آزادسازی سریع انسولین شده و بار زیادی را بر غده پانکراس یا لوزالمعده که وظیفه ترشح انسولین را بر عهده دارد، وارد میکند. همچنین در طول روند فرآوری، مواد شیمیایی به آن افزوده میشود که قطعاً برای بدن مضر است و در نهایت منجر به بروز دیابت نوع دوم میشود.
5- محصولات تنوری
بیشتر مواد غذایی که به شیوه صنعتی تنوری آماده میشوند خطرناک هستند چون اغلب دارای همان مواد سمی و مضر میباشند. اغلب غذاهای تنوری با آرد سفید تهیه میشوند و به علاوه حاوی مقادیر زیادی قند هستند. کارشناسان معتقدند که قند از هر نوعی که باشد برای بدن سم است.

6- انواع بیسکویتها
دانشمندان متوجه شدند مصرف مداوم بیسکویت و کیک به طور قابل توجهی خطر ابتلا به سرطان رحم را افزایش میدهد. دانشمندان معتقدند، شکر زیادی که در این خوراکیها به کار رفته به چند طریق ممکن است باعث ابتلا به سرطان شود.
در مرحله اول، وارد شدن مقادیر زیاد شکر به بدن باعث افزایش ترشح هورمون انسولین میشود.
این هورمون باعث تحریک رشد سلولها در رحم شده و فرد را در معرض ابتلا به سرطان قرار میدهد.
از سوی دیگر شکر اضافه، ترشح هورمون استروژن را هم افزایش میدهد که این عامل هم در رشد هورمونهای سرطانی نقش زیادی دارد.
زنانی که 2 یا 3 بار در هفته بیسکویت میخورند با احتمال 33 درصد بیشتر از دیگران ممکن است به سرطان رحم دچار شوند. اگر فردی بیش از 3 بار در هفته از این خوراکیها استفاده کند این خطر تا 42 درصد هم افزایش پیدا میکند.
به اعتقاد دانشمندان، داشتن وزن متعادل و ورزش کردن بهترین راه برای کاهش خطر ابتلا به سرطان رحم است.
متأسفانه امروزه خانوادهها محصولات شیرین و شکر زیادی را در رژیم غذایی خود گنجاندهاند که این موضوع عواقب زیادی برای سلامت آنها به همراه دارد.

7- آبمیوه رانی
در حالی که آبمیوه "رانی" بخش قابل توجهی از بازار نوشیدنیهای ایران را در اختیار خود گرفته و هر روز به جمع مشتریان این آبمیوه افزوده میشود، مراجع علمی از غیربهداشتی بودن این آبمیوه خبر میدهند.
آبمیوه رانی محصول شرکت "عوجان" عربستان سعودی است و گفته میشود مجوزی برای واردات آن به ایران وجود ندارد.
شرکت عربستانی عوجان برای تولید رانی، اسانس و ذرات خشک میوه را که در صنعت آبمیوه به آنها پالپ گفته میشود را از کشورهای دیگر وارد کرده و اسانس و پالپ را به آب اضافه کرده و آبمیوه تولید میکند.
ذرات معلقی که در آبمیوه مشاهده میشود، دلیلی بر تازگی آن نیست، بلکه تازگی ظاهری رانی به علت وجود مادهای به نام بنزوات سدیم میباشد.
بنزوات سدیم، مادهی است که در صنعت مواد غذایی به عنوان نگهدارنده کاربرد دارد. از این ماده به میزان بسیار کم در سس مایونز و نوشابه استفاده میشود ولی طبق گزارش اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، استفاده از این ماده در هر نوع آبمیوه غیرمجاز است.
علت غیرمجاز بودن استفاده از بنزوات سدیم در آبمیوه این است که آبمیوه به صورت گرم در قوطی ریخته و پر میشود و به دلیل واکنشهایی که بنزوات سدیم در حرارت انجام میدهد، استفاده از آن ممنوع میباشد؛ اما در نوشابهها به این دلیل که نوشابه به صورت سرد پر میشود، استفاده از این ماده مجاز است.

8- پوست و جگر مرغ
مصرف مرغ منجمد و مرغ گرم هیچ تفاوتی ندارد و فقط افراد باید از خوردن پوست مرغ و جگر آن پرهیز کنند زیرا آنتیبیوتیکها و چربیها در این قسمتها ذخیره میشوند که برای بدن بسیار خطرناک است.
با بیان مضرات و خطرات مصرف این غذاها، باز هم انتخاب با خود شما است آیا باز هم راضی میشوید به دست خود مواد سمی را وارد بدن تان کنید؟
همیشه این شعار را به یاد داشته باشید که خوب بخورید، خوب زندگی کنید.
توصیههای عمومی تغذیه
از غذا لذت ببرید اما کمتر بخورید.
از پرسهای غذایی خیلی بزرگ پرهیز کنید.
نیمی از بشقاب خود را از میوه و سبزیجات پُر کنید.
شیر بدون چربی یا با یک درصد چربی بنوشید.
به میزان نمک مصرف شده در توجه کنید و آنهایی را انتخاب کنید که نمک کمتری دارند.
به جای نوشیدنیهای شیرین، آب بنوشید.
فرآوری: معصومه آیت اللهی
بخش تغذیه و آشپزی تبیان
پوست در واقع آینهای از مشکلات داخلی است و بسیاری از بیماریهای داخلی، تظاهرات پوستی دارند. یکی از مشکلاتی که در کشور ما هم شایع است و علاوه بر تاثیر بر اندامهای داخلی، پوست را نیز تحت تاثیر قرار میدهد، بیماریهای تیروئید است.

وقتی این غده بسیار مهم و حیاتی کار خود را درست انجام ندهد و در ترشح هورمونهای خود کم کاری یا پرکاری کند، سیستم داخلی بدن به هم میریزد و پوست هم از این قاعده مستثنی نیست.
گاهی عدم اطلاع ما از علایم بیماری، باعث میشود وقت و هزینه زیادی صرف کنیم و بدون نتیجه، از این مطب به آن مطب برویم.
خشکی یا خارش پوست میتواند به دلیل مشکلات تیروئیدی باشد.
پزشک برای رسیدن به تشخیص دقیق، معمولا شرح کامل از بیمار میگیرد و معاینه و آزمایشهای لازم، او را به تشخیص قطعی میرساند. بعد از تشخیص و علتیابی، درمان آغاز میشود.
سوالاتی که از بیماران در این ارتباط پرسیده میشود، مثلا این که: آیا بیمار عدم تحمل به گرما دارد؟ دچار کاهش وزن شده است؟ آیا تپش قلب دارد؟ آیا عادتهای غذایی او تغییر کرده است؟
پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم)
بیماری نسبتا شایعی است و بیشتر مردم از آن غافلند. این بیماری زمانی ایجاد میشود که تیروئید به هر دلیلی بیش از حالت عادی هورمون تولید کند. این بیماری بیشتر در سنین 20 تا 40 سالگی رخ میدهد و زنان بیشتر از مردان دچار آن میشوند.
در پرکاری تیروئید کم پشتی وسیع موهای سر و ریزش مو دیده میشود و حتی در مواردی، موهای زیر بغل هم کاهش مییابد.
این بیماری، کاهش وزن زیاد با وجود تغذیه عادی، لرزش دستها، تپش قلب، عصبانیت، خارش و ریزش مو را به همراه دارد. در این بیماری به طور کلی پوست گرم، مرطوب و نرم است، ولی حالت تحلیل رفته و نازک شده ندارد.
موها نازک و نرم هستند و تغییرات ناخنها از جمله جدا شدن ناخن یا ناخن چکشی مشاهده میشود. در بعضی مناطق پوست، ممکن است تیرگی وجود داشته باشد و در موارد شدید، این تیرگی گسترده خواهد شد.
در مردان به دلیل افزایش ثانویه استروژن، احتمال بزرگی سینه (ژنیکوماستی) وجود دارد.
کم کاری تیروئید (هیپوتیروئیدیسم)
در این بیماری تغییرات پوستی به صورت پوست خشن، خشک، سرد و رنگ پریده است. گاهی پوست ورم میکند که ناشی از ادم سلولی حاصل از این بیماری است. در بعضی بیماران تغییر رنگ و زردشدن پوست رخ میدهد و عروق پوست بسیار شکننده میشوند. پوسته پوسته شدن کف دست و پا نیز در تعدادی از بیماران رخ میدهد.
موها، خشن و شکننده میشود و رشد آنها به آهستگی رخ میدهد که به دلیل افزایش مرحله استراحت موها است. ریزش موی ابرو به خصوص در ناحیه یک سوم خارج ابرو ممکن است دیده شود. از طرفی، ناخنها نازک و شکننده میشوند و رشد کمی دارند.
آیا غده تیروئید من سالم است؟
زمانی که مرکز هورمون سازی بدن دچار مشکل گردد، علائم و نشانههای آن همیشه مشخص و واضح نیست. 2 تست ساده ذیل، نشان میدهد تا چه اندازه غده تیروئید شما سالم است.
چگونه بفهمید دچار کم کاری تیروئید هستید؟
درون بدن شما اغلب سرد است و سریعا میلرزید؟
- آری - خیر
اغلب خسته و سست و بی حال هستید؟
- آری - خیر
حالت افسردگی دارید؟
- آری - خیر
بدون علت مشخصی، دچار اضافه وزن شدهاید؟
- آری - خیر
پوست بدنتان خشک شده و موهایتان دچار موخوره شده است؟
- آری - خیر
اغلب دچار یبوست هستید؟
- آری - خیر
احساس گرفتگی گلو دارید و در هنگام بلعیدن، دچار مشکل میشوید؟
- آری - خیر
چگونه بفهمید دچار پرکاری تیروئید هستید؟
همیشه احساس گرما میکنید و به راحتی عرق میکنید؟
- آری - خیر
عصبی هستید و زود هیجان زده میشوید؟
- آری - خیر
ضربان قلب شما تند میزند؟
- آری - خیر
بدون علت معینی، وزن شما کم شده است؟
- آری - خیر
دفعات مدفوع شما زیاد شده و اغلب به صورت اسهالی میباشد؟
- آری - خیر
احساس گرفتگی گلو دارید و در هنگام بلعیدن غذا، دچار مشکل میشوید؟
- آری - خیر
اگر به هر کدام از آزمونهای بالا بیش از سه جواب آری دادهاید، بهتر است به پزشک متخصص غدد مراجعه کنید و معاینات لازم مثل آزمایش خون، سونوگرافی از غده تیروئید و ... را انجام دهید.
فرآوری: معصومه آیت اللهی
بخش سلامت تبیان

آویشن گیاهی است علفی، دارای شاخههای زیاد و چوبی به ارتفاع تا 30 سانتی متر که در نواحی کوهستانی در بین تخته سنگ و به ویژه در کشورهای اروپایی میروید.
ساقههای آویشن پوشیده از کرک و برگهای کوچک زیادی است. برگهای آن کوچک، لوزی شکل، نوک تیز و به صورت متقابل، بر روی ساقه قرار دارند. این برگها به رنگ خاکستری روشن و با بوی بسیار نافذ است و دارای دم برگهای کوچکی نیز میباشد.
گلها کوچک، گلی رنگ و یا سفید و به صورت مجتمع در انتهای ساقه قرار گرفتهاند.
قسمت مورد استفادهی گیاه، گل و به ویژه برگهای آن است. این گیاه، به طور محدود و برای تهیهی داروها، در ایران کشت میگردد.
آویشن باغی نوع کشت شده آویشن وحشی (Thymus serpyllum) است. نام لاتین آویشن وحشی که به عنوان «مادر آویشن» شناخته شده، شاید به دلیل کاربرد سنتی آن برای درمان ناراحتیهای دوران یائسگی از رشد مارگونه گیاه گرفته شده است.
Pliny آن را به عنوان پادزهر نیش مار و سم جانوران دریایی و همچنین درمان سردرد توصیه میکند.
رومیان نیز آویشن را میسوزاندند زیرا باور داشتند که دود آن عقرب را دور میکند.
این گیاه، بومی قسمتهای مرکزی و جنوب اروپا، بالکان و قفقاز است. در اروپای مرکزی، شرق آفریقا، هند، ترکیه، مراکش و آمریکای شمالی، در سطوح وسیع کشت میگردد. صادرات آن، اکثر از کشورهای اسپانیا، فرانسه، بلغارستان و مجارستان به دیگر نقاط جهان صورت میگیرد.
مهمترین ترکیب گیاه، اسانس آن است که به میزان 5/2- 1 درصد در برگهای آن وجود دارد. مهمترین اجسام اسانس شامل تیمول و کارواکرول که به ترتیب از 70 – 30 درصد اسانس و 30 – 15 درصد اسانس را تشکیل میدهند.
ترکیبات دیگر شامل لینالول، سیمن، تیمن و آلفا پی نن هستند. این ترکیبات و درصد آنها به شرایط محل کشت، زمان برداشت و سایر شرایط جغرافیایی، بستگی دارد.
مصرف خوراکی آویشن دارای اثر خلط آور و ضد سرفهی خوبی میباشد. به همین دلیل محصولات زیاد به ویژه به صورت شربت از آن تهیه شده است. هم چنین در برونشیت، سیاهسرفه و نزلهها، به خوبی میتوان از آن استفاده کرد.
خاصیت ضد میکروب تیمول، بسیار قوی و حدود 25 بار از فنل در مورد تعدادی از میکروبها، بیشتر است.
هم چنین در بعضی محصولات موضعی، به عنوان ضد خارش، ضد میکروب، مالشی قرمز کننده و محرک، محلولهای حمام و محلولهای غرغره برای کاهش تورم دهان و گلو، مصرف میشود.
کاربرد دیگر آویشن، مصرف آن به صورت پودر در بعضی ادویهجات و ترشیهاست، هم چنین به طور مستقیم و یا همراه با دیگر گیاهان، به عنوان بو، مزه و ضد نفخ در صنایع غذایی مصرف زیادی دارد.
در طب عوام، اکثراً به خاطر اثرات مسکن، ضد اسپاسم و ضد نفخ، از آن استفاده میکنند.
سقط کننده جنین، آلرژی زا، ضد درد، ضد آلرژی، ضد آلزایمر، ضد آرتریت، ضد میکروب، ضد سلولیت، ضد باکتری، ضد سرطان، ضد ادم، ضد التهاب، ضد موتاژن، ضد اکسیدان، ضد تب، ضد عفونی کننده، ضد اسپاسم، ضد قارچ، ضد کرم، ضد احتقان، ضد سرفه، ضد نفخ، ضد زخم داخلی، ضد کرم آسکاریس، قابض، بازکننده و برونش ها، آنتاگونیست کلسیم، معرق، خلط آور، کاهش دهندهی چربی خون، کاهش دهندهی پرفشاری خون، محرک سیستم ایمنی بدن، حشره کش، کاهش دهندهی ترشحات بزاقی، مسکن و محرک.

تهیه چای:
بر روی 2 گرم از پودر برگ آویشن، یک لیوان آب جوش ریخته و پس از 15- 10 دقیقه صاف کرده و مینوشیم.
داروهایی گیاهی تهیه شده از آویشن، اکثراً به شکل مایع و شربت میباشند که با استفاده از راهنمای همراه دارو، باید مصرف شود. هم چنین به صورت تیبگهای مختلف، که اکثراً حاوی 2 گرم پودر و یا خرد شدهی برگ آویشن است، در دسترس قرار میگیرد.
خواص دیگر آن، شامل خاصیت ادرار آور، ضد عفونی کنندهی مجاری ادرار و ضد کرم است.
تاکنون در مورد عارضهی جانبی ناشی از مصرف مقادیر خوراکی آویشن یا فرآوردههای وابسته، گزارشی داده نشده است؛ ولی ممکن است در موارد معدودی، دردهای شکمی را ایجاد نماید و یا باعث گرفتگی موقتی گردد.
نکتهی دیگر آن که استفادهی داخلی از تیمول با وجود کولیت، نارسایی قلبی و در زمان حاملگی، توصیه نمیگردد.
مقدار مصرف عادی آن برای افراد بالای یک سال، 6- 3 گرم برگ خشک، در یک نوبت و روزی 3- 1 مرتبه تکرار این مقدار میباشد.
افراد کمتر از یک سال، 1- 5/0 گرم از گیاه یا معادل آن از فراوردههای آویشن را روزی چند مرتبه میتوانند مصرف کنند.
هم چنین، میزان مصر تنتور آن، 40 قطره تا سه بار در روز از این مقدار برای بزرگسالان و تا یک ششم این مقدار، برای افراد زیر یک سال، مناسب است.
مصرف شربتهای مختلف، بر حسب دستور کارخانهی سازنده میباشد.
افزون بر این، دم کردهی 5 گرم درصد میلی لیتر آب، به عنوان غرغره یا دهانشویه و یا مصارف موضعی، توصیه شده است.
گرچه ممکن است مصرف در این دوران، خطراتی در بر نداشته باشد ولی چون مطالعات در این مورد کامل نشده است، لذا بهتر است مصرف با نسخهی پزشک صورت گیرد.
1- گیاهانی با نام آویشن پهن، آویشن باریک و آویشن شیرازی که در عطاریها و یا بازار ایران وجود دارد، گیاهانی متفاوت از آویشن بوده ولی به علت شباهت در بعضی ترکیبات و یا شباهت ظاهری، بدین نامها نامیده شدهاند. راجع به این آویشنها، توضیحات لازم ارائه شده است.
2- گونهی دیگری از آویشن با نام علمی Thymus zygis که شباهت بسیار نزدیکی از نظر ظاهری و ترکیبات، با گونهی اصلی دارد، در بعضی نقاط دنیا به جای آویشن اصلی (Thymus valgaris) مصرف میشود. گونهی مذکور در ایران رویش ندارد.
3- به بعضی از گونههای گیاه Thymus در ایران آویشن اطلاق میشود. این گیاه در مناطق زیادی از ایران در شمال، غرب و مرکز از جمله مازندران، گیلان، آذربایجان، زنجان، کردستان، اطراف تهران و اطراف قزوین میروید.
4- آویشنی که در اکثر کتب گیاهان دارویی دنیا به عنوان استاندارد و گونه اصلی دارویی نوشته شده است Thymus vulgaris میباشد که به طور محدود در ایران کشت میگردد و اکثر گیاهانی که تحت نام آویشن در بازارهای ایران عرضه میشوند، از نظر جنس و گونه متفاوت میباشند ولی در اثرات دارویی مشابهت دارند.
|
|